Giardia lamblia thuộc nhóm trùng roi vì có roi giúp vận động, thường được mô tả với chuyển động lắc lư. Chân giả thuộc amip, lông thuộc trùng lông, còn không có cơ quan vận động chủ động gặp ở một số trùng bào tử.

Giardia lamblia lây qua đường tiêu hóa, thể bào nang có sức đề kháng cao hơn ngoài môi trường và là dạng quan trọng gây nhiễm khi người ăn uống phải nguồn nhiễm.

Giardia là trùng roi đường ruột, thường ký sinh ở ruột non, đặc biệt vùng tá tràng, gây rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy.

Trichomonas vaginalis là trùng roi ký sinh đường niệu – sinh dục, gặp ở âm đạo, niệu đạo; ở nam có thể liên quan tuyến tiền liệt, túi tinh, niệu đạo.

Trichomonas vaginalis thường có dạng quả lê, có roi, một roi liên quan màng lượn sóng. Dạng vỏ dày bốn nhân gợi bào nang của đơn bào đường ruột, không phải Trichomonas.

Trichomonas vaginalis sinh sản vô tính bằng phân đôi theo chiều dọc, phù hợp với đặc điểm của nhiều trùng roi.

Trichomonas vaginalis chỉ có thể hoạt động, không tạo bào nang. Đây là điểm rất dễ nhầm với Giardia lamblia.

Nhiễm Trichomonas vaginalis ở nữ thường gây viêm âm đạo, ngứa, đỏ rát, huyết trắng nhiều, có thể có bọt và mùi hôi.

Chẩn đoán thường dựa vào soi trực tiếp chất nhầy âm đạo hoặc dịch âm đạo để tìm thể hoạt động đang di động.

Giardia ký sinh đường tiêu hóa nên bệnh phẩm thường là phân; có thể tìm trong dịch tá tràng. Phân lỏng dễ gặp thể hoạt động hơn.

Với đơn bào đường ruột, phân lỏng thường dễ gặp thể hoạt động; phân cứng thường dễ thấy bào nang hơn. Đây là nguyên tắc quan trọng khi chọn bệnh phẩm.

Phân đặc thường gặp bào nang vì bào nang bền hơn, còn thể hoạt động dễ giảm khả năng di động và dễ bị hủy khi ra ngoài cơ thể.

Giardia thể hoạt động có hai nhân lớn đối xứng, hình thể dễ gợi hình “mặt cười” khi quan sát. Tám nhân thường gợi Entamoeba coli bào nang.

Giardia gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, phân lỏng hoặc hôi, đau bụng, đầy hơi, có thể giảm hấp thu nếu kéo dài.

Trichomonas vaginalis không thích pH acid mạnh; khi pH âm đạo tăng, môi trường bớt acid, ký sinh trùng có điều kiện phát triển thuận lợi hơn.

Soi tươi giúp thấy Trichomonas vaginalis ở dạng thể hoạt động, còn di động. Khi nhuộm, ký sinh trùng có thể biến dạng hoặc mất di động nên khó nhận biết hơn.

Trichomonas vaginalis lây chủ yếu qua đường sinh dục, nên điều trị cần chú ý cả người bệnh và bạn tình để tránh lây qua lại.

Trichomonas intestinalis là trùng roi đường ruột, còn Trichomonas vaginalis ký sinh đường niệu – sinh dục.

Trypanosoma là trùng roi đường máu, liên quan bệnh ngủ châu Phi và bệnh Chagas; trung gian truyền bệnh có thể là ruồi Tsetse hoặc bọ xít hút máu tùy loài.

Leishmania được truyền bởi muỗi cát Phlebotomus. Đây là điểm phân biệt với sốt rét do muỗi Anopheles truyền.

Giardia trong phân đặc thường được tìm dưới dạng bào nang. Thể hoạt động thường dễ gặp ở phân lỏng hoặc dịch tá tràng hơn.

Thể hoạt động của đơn bào dễ mất di động và giảm khả năng nhận diện nếu bệnh phẩm không được xử lý sớm. Âm tính trong điều kiện mẫu không đạt chưa đủ loại trừ.

Triệu chứng gợi ý viêm âm đạo do Trichomonas vaginalis. Soi tươi dịch âm đạo giúp thấy thể hoạt động di động, có giá trị thực hành cao.

Nam giới có thể nhiễm Trichomonas vaginalis ở niệu đạo, tuyến tiền liệt, túi tinh và có thể ít triệu chứng. Nếu không xử trí bạn tình, nguy cơ tái nhiễm rất cao.

Giardia có thể có thể hoạt động và bào nang; Trichomonas vaginalis chỉ có thể hoạt động, không tạo bào nang. Đây là câu dễ nhầm trong đề thi.

Hai nhân lớn đối xứng, có roi, bệnh cảnh tiêu chảy – đầy hơi hướng đến Giardia. Trichomonas vaginalis thường ở đường niệu – sinh dục, không phải bệnh cảnh phân lỏng điển hình.

Leishmania donovani gây bệnh nội tạng Kala-Azar, có thể liên quan sốt, gan lách to, tổn thương hệ thống nội mô – võng mạc.

Leishmania thuộc nhóm trùng roi, nhưng trong cơ thể người thường ở dạng không roi; roi xuất hiện ở giai đoạn trong côn trùng truyền bệnh.

Bệnh ngủ tiến triển nặng khi trùng roi vào máu rồi vào dịch não tủy, gây tổn thương hệ thần kinh, rối loạn giấc ngủ, lú lẫn, hôn mê.

Trichomonas vaginalis thường gây khí hư nhiều, có bọt, mùi hôi, âm đạo đỏ. Candida thường gợi ý bởi mảng trắng, sợi nấm, hay gặp hơn ở thai kỳ hoặc đái tháo đường.

Soi tươi phụ thuộc vào lấy bệnh phẩm, thời gian soi và khả năng còn di động của thể hoạt động. Nếu lâm sàng phù hợp, mẫu không đạt có thể làm âm tính giả.

Phân lỏng cần soi sớm vì thể hoạt động dễ mất di động; phân đặc thường chứa bào nang bền hơn nên có thể xem sau.

Giardia có hai dạng hình thể quan trọng: thể hoạt động và bào nang. Trichomonas vaginalis mới là loài chỉ có thể hoạt động.

Giardia và Trichomonas intestinalis có thể liên quan đường tiêu hóa, nhất là qua nguồn nước hoặc thức ăn nhiễm mầm bệnh từ phân.

Leishmania donovani gây bệnh nội tạng. Giardia chủ yếu ở ruột non, Trichomonas vaginalis ở đường niệu – sinh dục, Trypanosoma là trùng roi đường máu.