Liều hấp thụ đặc trưng cho năng lượng bức xạ bị hấp thụ trên một đơn vị khối lượng: Dh=ΔE/Δm.Đây là đại lượng cơ bản nhất để mô tả sự hấp thụ năng lượng bức xạ trong vật chất.

Đơn vị SI của liều hấp thụ là Gray (Gy), với $1Gy=1J/kg$.

Ngoài Gray, liều hấp thụ còn có đơn vị rad. Theo tài liệu: $1rad=0,01Gy$. 

Liều chiếu được định nghĩa cho bức xạ ion hóa có bản chất sóng điện từ, chủ yếu là tia X và tia gamma.

Liều chiếu đặc trưng cho khả năng ion hóa của tia X hoặc gamma trong không khí khô, không phải trực tiếp là năng lượng hấp thụ trong mô. 

Liều chiếu có đơn vị SI là Coulomb trên kilogram (C/kg). Đơn vị thông dụng khác là Roentgen (R). 

Roentgen là đơn vị thông dụng của liều chiếu, không phải của liều hấp thụ hay hoạt độ. 

Tài liệu nêu rõ 1 rad=0,01 Gy1\,rad = 0,01\,Gy, suy ra $1Gy=100rad$.

Cùng liều hấp thụ nhưng hiệu ứng sinh học có thể khác nhau, nên dùng hệ số chất lượng tia để xây dựng khái niệm liều tương đương. 

LET là truyền năng lượng tuyến tính, cho biết năng lượng chuyển giao cho vật chất trên một đoạn đường đi của bức xạ. LET càng lớn, khả năng ion hóa càng mạnh. 

$D=E/m=0,2/0,1=2J/kg=2Gy$. Câu này kiểm tra đúng định nghĩa liều hấp thụ.

Vì 1 Gy=100 rad1\,Gy = 100\,rad, nên 0,5 Gy=50 rad0,5\,Gy = 50\,rad.

Theo mối liên hệ chuẩn: 1 R=2,58×10−4 C/kg1\,R = 2,58\times10^{-4}\,C/kg. Đây là dạng đổi đơn vị rất hay gặp.

Tài liệu nêu mối quan hệ giữa liều chiếu và liều hấp thụ qua hệ số $f$; với nước và mô tế bào có thể lấy gần đúng f=1f=1.

Tài liệu cho biết với mô xương, $f$ có thể từ 2 đến 5, lớn hơn so với nước hoặc mô mềm. Đây là điểm dễ nhầm trong quy đổi giữa liều chiếu và liều hấp thụ.

Liều hấp thụ mới phản ánh năng lượng hấp thụ; để liên hệ tốt hơn với hiệu ứng sinh học của từng loại tia, phải xét thêm hệ số chất lượng tia, tức liều tương đương.

LET càng lớn thì số cặp ion hóa tạo ra càng nhiều, do đó tác dụng sinh học càng lớn. 

Có mặt oxy làm tăng H2_2O2_2​ và các peroxyd hoạt động mạnh, từ đó làm tăng tổn thương sinh học. 

ài liệu nêu rõ suất liều càng nhỏ và thời gian giữa các lần chiếu càng dài thì tổn thương càng ít do khả năng phục hồi lớn hơn.

Dc​=Q/m=5,16×10^−5/0,2=2,58×10^−4C/kg, đúng bằng 1 R. Dễ nhầm vì phải chia khối lượng trước rồi mới đổi đơn vị.

Vì 2,58×10−4 C/kg=1R2,58\times10^{-4}\,C/kg = 1R. Đây là dạng tính nối tiếp thường gặp trong đề thi. 

D=E/m=8×10^−3/0,4=2×10^−2Gy=0,02Gy.

Liều tương đương được xây dựng bằng cách nhân liều hấp thụ với hệ số chất lượng tia. Q càng lớn thì liều tương đương càng lớn. 

Tài liệu nhấn mạnh hai loại liều dùng phổ biến là liều hấp thụ và liều chiếu.

Liều chiếu không được định nghĩa cho mọi môi trường, mà đặc trưng cho ion hóa tạo ra trong không khí khô do tia X/gamma.

Với mô xương, hệ số $f$ có thể 2–5, còn với mô mềm gần 1. Vì vậy cùng liều chiếu, liều hấp thụ ở xương có thể lớn hơn.

Khi giãn cách thời gian chiếu, tế bào và mô lành có khả năng phục hồi tốt hơn, nên tổn thương chung giảm. Bộ đề ôn tập cũng nhấn mạnh cơ chế tăng khả năng tự sửa chữa khi phân liều.

Tài liệu nêu: 10 Gy gây viêm đỏ da, 15 Gy gây khô da, 30 Gy gây hoại tử da. Câu này rất dễ nhầm giữa 10–15–30 Gy.

Đây là nguyên tắc cơ bản được tài liệu nhấn mạnh: liều càng lớn thì tổn thương càng nặng và càng sớm.

Trong cơ chế gián tiếp, nước bị phân ly tạo gốc tự do; đồng thời môi trường nước giúp các sản phẩm phản ứng lan rộng hơn.

Nhiệt độ thấp làm giảm chuyển động nhiệt, giảm phản ứng hóa học của gốc tự do, vì vậy tác dụng sinh học giảm.

$1Gy=100rad$ nên $0,04Gy=4rad$. Đây là phép đổi đơn vị nhỏ nhưng rất dễ sai dấu phẩy.

1R=2,58×10^−4C/kg, vậy $3$

Tài liệu nhấn mạnh chất đánh dấu lý tưởng phải nhanh đào thải và tạo liều hấp thụ thấp nhất, để giảm nguy cơ cho người bệnh.