Tiểu phế quản hô hấp là đoạn đầu tiên của phần hô hấp vì thành của nó đã bắt đầu có phế nang, cho phép tham gia trao đổi khí.

Tiểu phế quản tận vẫn thuộc phần dẫn khí, chưa có phế nang ở thành. Tiểu phế quản hô hấp có phế nang xen vào thành nên bắt đầu trao đổi khí.

Trình tự hợp lý là: tiểu phế quản tận → tiểu phế quản hô hấp → ống phế nang → túi phế nang/phế nang.

Ống phế nang có thành gần như hoàn toàn là các phế nang mở vào lòng ống, phù hợp với chức năng trao đổi khí.

Phế nang là nơi không khí tiếp xúc gần nhất với mao mạch máu, tạo điều kiện khuếch tán O₂ và CO₂.

Phế bào I rất dẹt, trải rộng trên bề mặt phế nang, giúp làm mỏng hàng rào khuếch tán khí.

Phế bào II tổng hợp phospholipid và glycoprotein để tạo surfactant phủ bề mặt phế nang.

Đại thực bào phế nang có khả năng thực bào bụi và chất lạ nhỏ trong phế nang nên thường gọi là tế bào bụi.

Màng trao đổi khí – máu là hàng rào rất mỏng giữa khí trong phế nang và máu mao mạch, cho phép trao đổi O₂/CO₂.

Càng đi sâu vào phần hô hấp, thành ống càng nhiều phế nang hơn, phù hợp với chức năng trao đổi khí.

Tiểu phế quản tận là đoạn cuối của phần dẫn khí; sau nó mới đến tiểu phế quản hô hấp thuộc phần hô hấp.

Phế bào I dẹt và mỏng, giúp giảm chiều dày hàng rào trao đổi khí.

Phế bào II là tế bào chế tiết surfactant, đồng thời có khả năng tái tạo biểu mô phế nang.

Surfactant giúp ổn định sức căng bề mặt. Khi thiếu, phế nang dễ xẹp, đặc biệt ở thì thở ra.

Màng trao đổi khí – máu gồm surfactant, phế bào I, màng đáy biểu mô, màng đáy nội mô và tế bào nội mô. Sụn không tham gia cấu tạo màng này.

Đại thực bào phế nang thuộc hệ đại thực bào – đơn nhân, có nguồn gốc từ mono bào.

Đại thực bào phế nang thực bào các hạt bụi, chất lạ và vi sinh vật nhỏ đi vào phế nang.

Phế bào I mỏng, dẹt, tham gia trực tiếp vào hàng rào khuếch tán khí.

Màng trao đổi khí – máu có cấu tạo rất mỏng, giúp O₂ và CO₂ khuếch tán nhanh giữa phế nang và mao mạch.

Phế bào I chuyên hóa cho trao đổi khí; phế bào II chuyên hóa cho tiết surfactant và tái tạo biểu mô phế nang.

Tiểu phế quản hô hấp vẫn có dạng ống dẫn khí nhưng thành đã có phế nang nên tham gia trao đổi khí.

Ống phế nang có thành chủ yếu là các phế nang mở vào lòng ống, khác với tiểu phế quản tận chưa có phế nang.

Phế bào II tổng hợp phospholipid và glycoprotein, tạo thành surfactant phủ bề mặt phế nang.

Surfactant điều hòa sức căng bề mặt, giúp phế nang không bị xẹp và hỗ trợ khuếch tán khí.

Phế bào II có thể phân chia và biệt hóa thành phế bào I, đồng thời tạo thêm phế bào II mới.

Không khí trong lòng phế nang tiếp xúc trước tiên với lớp surfactant phủ bề mặt phế nang.

O₂ khuếch tán từ lòng phế nang qua surfactant, phế bào I, màng đáy biểu mô/nội mô rồi qua tế bào nội mô mao mạch.

Phế bào I chuyên hóa theo hướng dẹt, mỏng, phủ bề mặt lớn để trao đổi khí; chức năng tiết surfactant thuộc phế bào II.

Tế bào bụi có thể nằm tự do trong lòng phế nang hoặc bám vào biểu mô phế nang, thực bào bụi và chất lạ.

Thành phế nang mỏng, giàu mao mạch áp sát, giúp rút ngắn quãng đường khuếch tán O₂ và CO₂.

Phế bào II vừa tạo surfactant vừa là nguồn tái tạo phế bào I và phế bào II, nên tổn thương sẽ ảnh hưởng cả hai chức năng.

Ống phế nang là đoạn ống mà thành mở ra nhiều phế nang; phế nang là túi nhỏ trực tiếp trao đổi khí.

Phế nang không có tuyến nhầy dưới niêm mạc. Tuyến nhầy thuộc các đoạn dẫn khí lớn hơn.

Surfactant do phế bào II tạo ra, phủ bề mặt phế nang, điều hòa sức căng bề mặt và giúp chống xẹp phổi.