Giun chỉ bạch huyết gây tổn thương hệ bạch huyết lâu dài, hậu quả điển hình là phù voi, nhất là ở chi hoặc bộ phận sinh dục.

Giun chỉ bạch huyết ở Việt Nam liên quan chủ yếu đến W. bancrofti và B. malayi.

Giun trưởng thành sống trong hạch và mạch bạch huyết, gây viêm, tắc bạch huyết và phù voi.

Người nhiễm khi bị muỗi truyền ấu trùng giun chỉ vào cơ thể trong lúc hút máu.

Phôi giun chỉ có tính chu kỳ, thường ra máu ngoại biên về đêm, phù hợp với thời gian muỗi hút máu.

Giun chỉ có thân dài, nhỏ, mềm, màu trắng đục, hình dạng gợi như sợi chỉ.

B. malayi chủ yếu do muỗi Mansonia truyền; đây là điểm dễ nhầm với các bệnh ký sinh trùng khác.

W. bancrofti có thể do Culex, Anopheles và Aedes truyền, trong đó Culex thường được nhắc nhiều.

Vì phôi giun chỉ ra máu ngoại biên về đêm, lấy máu đúng thời điểm giúp tăng khả năng phát hiện.

Diethylcarbamazin là thuốc được nêu trong điều trị giun chỉ; Ivermectin cũng được nhắc đến.

Con cái giun chỉ dài hơn con đực và có khả năng đẻ phôi; đây là đặc điểm hình thể quan trọng.

Con đực có 2 gai giao hợp dài, không đều; chi tiết này giúp phân biệt với nhiều giun tròn khác.

Muỗi hút máu người có phôi giun chỉ, ấu trùng phát triển trong muỗi rồi truyền lại cho người khác.

Ấu trùng đi vào cơ thể rồi tới hệ bạch huyết, phát triển thành giun trưởng thành ở đó.

Thời kỳ ủ bệnh có thể kéo dài, triệu chứng nghèo nàn; đôi khi chỉ phát hiện khi xét nghiệm máu.

Giai đoạn phát bệnh có các đợt viêm hệ mạch bạch huyết, sốt, hạch hoặc bạch mạch nổi cứng.

Giun trưởng thành gây viêm, tắc bạch huyết; lâu ngày dẫn đến phù voi và da dày dần.

B. malayi thường liên quan phù voi ở chi; W. bancrofti hay liên quan vùng sinh dục hơn.

W. bancrofti hay gây phù voi ở bộ máy sinh dục và có thể có đái dưỡng chấp.

Harris là phương pháp tập trung phôi giun chỉ trong mẫu máu, giúp tăng khả năng phát hiện.

Phôi giun chỉ ra máu ngoại biên chủ yếu về đêm. Xét nghiệm ban ngày âm tính không loại trừ bệnh nếu lấy mẫu sai thời điểm.

Viêm hạch, viêm bạch mạch, phù voi một chi là chuỗi biểu hiện điển hình của tổn thương bạch huyết do giun chỉ.

Dù triệu chứng chưa rõ, phôi có thể xuất hiện trong máu ngoại vi, tạo nguồn để muỗi hút và truyền bệnh.

Tài liệu nêu mật độ khoảng 3 ấu trùng/ml máu là thuận tiện cho muỗi truyền bệnh; thấp hơn hoặc cao hơn đều có thể hạn chế lan truyền.

Mật độ = 8/60 = 0,133 phôi/ml, làm tròn khoảng 0,13 phôi/ml. Đây là dạng tính toán dễ nhầm do đơn vị mẫu là 60 ml.

180/60 = 3 phôi/ml, đúng bằng mật độ được nêu là thuận tiện nhất cho muỗi truyền bệnh.

Ấu trùng vào dạ dày muỗi, xuyên vách dạ dày, sau đó di chuyển tới vùng cơ ngực để phát triển tiếp.

Ấu trùng phát triển tới giai đoạn ở tuyến nước bọt muỗi, chờ muỗi đốt để xâm nhập vào người.

Phôi W. bancrofti có các nhân không đi đến cuối đuôi; B. malayi thường có hai nhân riêng lẻ ở mút đuôi.

Dài khoảng 220 µm, thân uốn không đều, cuối đuôi có hai nhân riêng là mô tả phù hợp với phôi B. malayi.

Phôi W. bancrofti dài hơn, khoảng 300 µm, thân uốn đều và nhân không kéo đến tận cuối đuôi.

Chu kỳ giun chỉ cần muỗi để ấu trùng phát triển và truyền sang người; cắt đứt khâu muỗi sẽ làm gián đoạn lây truyền.

Mansonia sinh sống ở hồ ao có bèo Nhật Bản và hút máu về đêm, phù hợp dịch tễ giun chỉ bạch huyết.

Giun chỉ bạch huyết lây qua muỗi; giun xoắn liên quan ăn thịt chứa kén ấu trùng, dễ gây nhầm nếu chỉ nhớ chung là “giun”.

Thời kỳ tiềm tàng không còn các đợt viêm cấp rõ, nhưng hạch to kéo dài và phù voi xuất hiện, da dày dần theo thời gian.