Dựa trên khả năng hạ áp và phòng ngừa hay trì hoãn tiến triển của bệnh mạch máu lớn và mạch máu nhỏ.

Nhóm thuốc ức chế men chuyển (angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitor) hay nhóm ức chế thụ thể angiotensin II (angiotensin II receptor blocker (ARB) được khuyến cáo như là ưu tiên hàng đầu trong điều trị tăng huyết áp ở người đái tháo đường và làm chậm tiến triển bệnh thận do đái tháo đường hay bệnh thận mạn trên bệnh nhân đái tháo đường.

Ngoài ra 2 nhóm thuốc này cũng cho thấy giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường ở người lớn tuổi.

Nhóm lợi tiểu Thiazide có thể hạ huyết áp hiệu quả ở người > 65 tuổi nhưng tác động xấu trên đường huyết đói, HDL-Cholesterol.

Khi dùng propranolon với cimetidin thì sẽ làm tăng propranolon huyết tương và tăng các tác dụng phụ của propranolon lên. Các tác dụng phụ của propranolon là đau dạ dày, buồn nôn, tiêu chảy, dị ứng da, mất ngủ, sốc phản vệ, tụt huyết áp...

Nguyên nhân tăng huyết áp kháng trị gồm có:

Bệnh nhân không tuân thủ điều trị.

Không thể điều chỉnh được lối sống: béo phì, uống rượu quá mức...

Dùng các thuốc làm tăng huyết áp (liquorice, cocaine, glucocorticoids, thuốc chống viêm không steroid…).

Hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở trong lúc ngủ.

Tăng huyết áp thứ phát nhưng không tìm được nguyên nhân.

Tổn thương cơ quan đích không thể hoặc rất ít khả năng hồi phục.

Quá tải thể tích: Dùng lợi tiểu không đủ liều, suy thận tiến triển, ăn quá nhiều muối, cường aldosterone.

Liều khởi đầu: bạn sẽ được tiêm tĩnh mạch chậm 20 mg trong khoảng thời gian 2 phút.

Tiêm bổ sung từ 40 đến 80 mg có thể được dùng trong khoảng thời gian 10 phút cho đến khi đạt được huyết áp mong muốn hoặc đạt được tổng số 300 mg đã được sử dụng. Hiệu quả tối đa thường xảy ra trong vòng 5 phút sau mỗi lần tiêm.

rong xuất huyết não, nếu HA tăng cao (> 185 mmHg) thì nên cho hạ áp ngay nhưng từ từ và giữ HA hợp lý khoảng 160- 170/90 mmHg để tránh giảm tưới máu não. Ngược lại, nếu là ĐQ thiếu máu, chỉ cho thuốc hạ áp khi HA > 220/120 mmHg hoặc khi HATTr >110 mmHg nếu dùng thuốc TSH (trừ khi có nguyên nhân phải hạ áp gấp - xem phần sau) (10-14). Castillo và cộng sự cho thấy ở BN ĐQ thiếu máu, với mỗi 10 mmHg £ 180 mmHg HATT lúc nhập viện, nguy cơ di chứng thần kinh, tiên lượng xấu, và tỉ lệ tử vong tăng 6%, 25% và 7% tương ứng. Ngược lại, với mỗi 10 mmHg > 180 mmHg HATT, nguy cơ di chứng thần kinh, tiên lượng xấu, tăng lần lượt là 40% và 23%, và không ảnh hưởng lên tử vong (h4) (12).

Phụ nữ bị tăng huyết áp có thai hoặc dự định có thai nên chuyển sang dùng methyldopa, nifedipine và/hoặc labetalol trong thời kỳ mang thai.

Methyldopa có thể ngăn ngừa các biến chứng do tăng huyết áp trong thai kỳ và tình trạng tiền sản giật. Sử dụng methyldopa trong thai kỳ là phổ biến và ít có khả năng gây hại. Hầu hết phụ nữ mang thai dùng methyldopa sẽ bắt đầu điều trị sau 3 tháng đầu thai kì khi thai nhi đã phát triển đầy đủ. Do đó, điều này không gây ra dị tật bẩm sinh.

Nifedipin: là thuốc thuộc nhóm chẹn kênh calci với nhiều thông tin dữ liệu nhất nên thường được sử dụng trong thai kì. Cũng không có bằng chứng nào cho thấy thuốc chẹn kênh calci khác có hại khi sử dụng trong thai kì.

Một số nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát như:

Do rối loạn hóc môn ở tuyến thượng thận;

Do bệnh lý như suy thận, u thận hay tắc mạch vùng thận;

Do một số tác dụng phụ của thuốc như thuốc giảm đau, thuốc giảm cân...;

Do chứng rối loạn hô hấp khi ngủ;

Thai phụ mang thai lần đầu và biến chứng như bệnh tiền sản giật;

Do khiếm khuyết bẩm sinh như bệnh hẹp eo động mạch chủ.

Lợi tiểu quai kích hoạt hệ thống renin-angiotensin và hệ thần kinh giao cảm gây tăng tái hấp thu natri.

Tác dụng quá mức của thuốc lợi tiểu quai: hạ kali máu, nhiễm kiềm chuyển hóa, hạ huyết áp, tăng natri niệu quá mức… Quá mẫn hay xảy ra ở bệnh nhân có tiền sử dị ứng với thuốc kháng sinh. Nhiễm độc tai có thể bị thoáng qua (thường kéo dài từ 30 phút – 24h) hoặc điếc vĩnh viễn. Nhiễm độc tai chủ yếu xảy ra khi điều trị bằng đường tĩnh mạch liều cao, ví dụ: liều furosemide trên 240 mg/h hoặc ở liều thấp hơn ở bệnh nhân suy chức năng thận hoặc sử dụng đồng thời các thuốc gây độc khác như nhóm thuốc aminoglycoside. Các phản ứng bất lợi khác: mệt, tụt huyết áp tư thế, ngất, nhạy cảm da, viêm thận kẽ, ù tai, nhiễm độc tai, điếc. Các tác dụng bất lợi khi dùng liều cao: đau cơ, giảm tiểu cầu, thiếu máu tan máu, giảm bạch cầu, chán ăn, tiêu chảy, táo bón, nổi mày đay, viêm bàng quang, phù phổi, viêm mạch hoại tử, mờ mắt,…

Slide 22

Slide 21

Các bệnh lý dẫn đến aldosterone cao bất thường gây tăng huyết áp và mất kali qua nước tiểu bao gồm hẹp động mạch thận, hội chứng Cushing hay các u (thường không ác tính) của tuyến thượng thận.

Khi các chất chuyển hóa cam thảo ức chế enzyme 11-βHSD2, nó gây ra sự sản xuất khoáng chất quá mức và làm giảm nồng độ kali

Trường hợp tăng huyết áp ác tính hạ kali máu: Đây là một thể lâm sàng khá thường gặp phải đặc biệt lưu ý. Người bệnh gặp phải tình trạng này sẽ rất khó kiểm soát huyết áp và dễ xảy ra những biến cố nguy hiểm như:Biến cố do huyết áp khó kiểm soát như đột quỵ; Biến cố do hạ kali máu như: rối loạn nhịp, liệt 2 chi dưới đột ngột...;Ban đầu các bác sĩ có thể không đánh giá đúng tầm quan trọng của vấn đề, nghĩ đến hạ kali do các nguyên nhân đơn giản hơn như do xét nghiệm, dùng thuốc lợi tiểu, ăn uống không đủ...).

Điều trị THA phải phối hợp tiết thực vận động và chế độ thuốc hợp lý, đảm bảo việc tuân trị liên tục, dễ tuân thủ. Theo dõi huyết áp thường xuyên + các biến chứng giúp điều chỉnh điều trị có tính cá thể hóa

Một số tác dụng không mong muốn phổ biến của thuốc lợi tiểu bao gồm:

Hạ nồng độ kali trong máu (trừ nhóm lợi tiểu giữ kali)

Tăng độ kali trong máu (đối với thuốc lợi tiểu giữ kali)

Gây giảm độ natri trong máu

Tụt huyết áp

Đau đầu, hoa mắt, chóng mặt

Mất nước

Tăng đường huyết

Co thắt cơ bắp

Tăng lượng cholesterol

Dị ứng, phát ban trên da

Tiêu chảy.

Bên cạnh đó, bạn có thể gặp các tác dụng không mong muốn đặc biệt nghiêm trọng như:Phản ứng dị ứng của cơ thể, Suy thận, Rối loạn nhịp tim.

Giai đoạn tiền mãn kinh với sự thay đổi estrogen sẽ có nhiều rối loạn làm nhầm lẫn tác dụng phụ của thuốc lợi tiểu

Tăng huyết áp ác tính là tình trạng nguy hiểm, cần được chăm sóc y tế trong thời gian sớm nhất. Người bệnh cần được hạ huyết áp xuống mức lý tưởng một cách an toàn để tránh tối đa các biến chứng có thể xảy đến.

Phương pháp phổ biến trong điều trị tăng huyết áp ác tính chính là dùng thuốc kiểm soát huyết áp qua đường tĩnh mạch để giúp thuốc phát huy ngay lập tức tác dụng. Sau khi truyền thuốc kiểm soát huyết áp qua đường tĩnh mạch trong phòng cấp cứu, người bệnh được chuyển sang phòng chăm sóc đặc biệt để theo dõi đến khi huyết áp ổn định.

Giảm kali là tác dụng của lợi tiểu quai

Thuốc UCMC thường có đuôi “-pril”

Xem câu 6

Xem thêm câu 1

Ngoài giảm protein niệu, UCMC còn làm giảm tuổi động mạch (*perindopril)

Nói một cách nôm na, đo huyết áp lưu động (ambulatory blood pressure monitoring) là kỹ thuật đo huyết áp trong mọi hoạt động sống thường nhật và kéo dài suốt 24 tiếng. thiết bị đo chuyên dụng, liên tục kiểm tra và thu thập huyết áp trong quá trình BN ăn, ngủ, sinh hoạt hằng ngày.

Kỹ thuật này được rất nhiều bác sĩ tin dùng và khuyến cáo là do một số lợi ích to lớn như:

-        cung cấp nhiều dữ liệu so sánh, đối chiếu với mức huyết áp đo tại phòng khám. Đây là cơ sở vững chắc nhất để kiểm tra, loại bỏ hiện tượng áo choàng trắng – hiện tượng huyết áp chỉ tăng cao khi đo tại phòng khám, nhưng lại ở mức bình thường khi đo tại nhà.

-        góp phần quan trọng giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác nhất xem BN có bị tăng huyết áp hay không.

-        trong trường hợp BN đang dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, kỹ thuật này cũng là cầu nối để bác sĩ đánh giá xem thuốc có mang lại tác dụng như mong đợi hay không.

-        đánh giá sự thay đổi huyết áp của BN vào ban đêm, từ đó có những điều chỉnh kịp thời về đơn thuốc lẫn phác đồ điều trị.

Slide 5

Các xn trong bilan THA xem câu 10

Xn mở rộng để đánh giá bệnh nguyên THA thứ phát hoặc hậu quả của THA + slide 21. Renin phải xn đồng thời aldosterone để hướng tới bệnh nguyên

Slide 24

DASH yêu cầu một lượng khẩu phần ăn nhất định hàng ngày từ các nhóm thực phẩm khác nhau. Số lượng khẩu phần tùy thuộc vào lượng calo cơ thể cần mỗi ngày, có thể thực hiện thay đổi dần dần. Ví dụ, bắt đầu bằng cách giới hạn bản thân với 2,4 g muối natri ngày (khoảng một thìa cà phê). Sau đó, khi cơ thể đã điều chỉnh chế độ ăn uống, hãy cắt giảm xuống còn 1,5 g muối mỗi ngày (khoảng 2/3 thìa cà phê). Lượng muối này bao gồm: muối ăn, muối có trong thực phẩm chế biến sẵn.

Chế độ ăn DASH khuyến khích giảm natri và ăn nhiều loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng giúp hạ huyết áp như kali, canxi, vitamin và magiê. Tuân theo chế độ ăn DASH, huyết áp của BN có thể giảm được vài mmHg chỉ sau 2 tuần. Về lâu dài, huyết áp tâm thu của bạn có thể giảm từ 8 đến 14 mmHg, điều này giúp giảm đáng kể các nguy cơ về sức khỏe.

Nhiều nghiên cứu chứng minh những người ăn theo chế độ DASH và lượng natri thấp sẽ hạ 7/3,8 mmHg huyết áp (ở nhóm tuổi trên 45), và hạ 3,7/1,5 mmHg ở nhóm tuổi dưới 45. Chế độ ăn này có thể làm giảm bớt áp lực máu tác động lên thành mao mạch, giảm tần suất dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, chỉ số huyết áp hạ xuống chỉ trong vòng 14 ngày áp dụng.

Phân loại theo cấu trúc hoá học:

DHP có hoạt chất Thế hệ 1: Nifedipine và  Thế hệ 2: Amlodipine, felodipine, isradipine, lacidipine, lercanidipine, nicardipine, nimodipine, nitrendipine

Non-DHP  có hoạt chất là: Verapamil và Diltiazem

Thụ thể β1 có ở tim, mắt, thận. Trong khi đó, thụ thể β2 có ở phổi, đường tiêu hóa, tử cung, mạch máu, cơ vân.

Phân nhóm 1 (gồm atenolol, bisoprolol, metoprolol):

Tác động chẹn chọn lọc chủ yếu trên thụ thể beta-1 nên tác dụng chính bao gồm làm chậm nhịp tim, giảm co thắt, giảm cung lượng tim, giảm huyết áp (tác dụng đầu nguồn). Vì cơ chế này mà thuốc ức chế beta nhóm 1 có hiệu quả hạ áp nhanh, mạnh nhưng cũng đồng thời làm chậm nhịp tim, không có lợi cho những người nhịp tim chậm.

Phân nhóm 2 (gồm propranolol, nadolol, timolol):

Có tác động chẹn beta không chọn lọc. Các thuốc nhóm này vừa chẹn beta-1, làm hạ huyết áp như phân nhóm I đồng thời lại vừa chẹn beta-2, dẫn đến giãn mạch, giảm sức cản ngoại vi, hạ huyết áp (tác dụng cuối nguồn). Do cơ chế tác dụng của thuốc ức chế beta nhóm này lên cả 2 thụ thể mà tác động hạ huyết áp chỉ ở mức trung bình, song không làm chậm nhịp tim quá mạnh như với phân nhóm 1.

Phân nhóm 3 (gồm carvedilol, labetalol):

Tác động ức chế không chọn lọc trên beta-1 và beta-2, đồng thời lại chẹn thụ thể alpha-1, gây ra tác dụng giãn mạch, giảm sức cản ngoại vi, hạ huyết áp (tác dụng cuối nguồn). Như vậy, phân nhóm III có tác dụng hạ huyết áp do cơ chế giãn mạch là chủ yếu (chẹn alpha-1 và beta-2).

https://www.dieutri.vn/ttyhocnuocngoai/jnc-7-huong-dan-dieu-tri-tang-huyet-ap-muc-tieu-va-khuyen-nghi