Basedow là bệnh lý tự miễn do kháng thể TSI gắn vào thụ thể TSH, gây tăng sản xuất hormone giáp, bao gồm 4 triệu chứng điển hình: Hội chứng nhiễm độc giáp, Bướu giáp mạch, Lồi mắt, Phù niêm trước xương chày. Trong đó đặc điểm bướu giáp trong Basedow là bướu giáp to lan tỏa và bướu giáp mạch chứ không có nhân. Nếu bướu giáp có nhân thì có thể là bệnh lý u độc giáo trạng (1 nhân) hoặc bướu giáp đa nhân hóa độc (nhiều nhân).

Kháng thể kháng thụ thể TSH (TRAb) bao gồm 3 loại kháng thể có tác dụng kháng nhau khi gắn vào thụ thể tuyến giáp: loại kích thích (TSI), ức chế (TBII) hay trung tính. Trong đó đặc trưng của bệnh Basedow là loại kích thích – TSI, tức là khi kháng thể này gắn vào thụ thể của tuyến giáp, nó sẽ gây kích thích tuyến giáp tăng tiết hormone gây hội chứng nhiễm độc giáp trong bệnh Baswdow. Do đó, trong xét nghiệm kháng thể tuyến giáp thì TSI (+) và TRAb (+) à Chọn A và B đúng.

Ngoài ra thì đặc điểm của Basedow là tuyến giáp to lan tỏa và tăng sinh mạch máu à siêu âm cũng sẽ có đặc điểm này à Câu C đúng

Triệu chứng cường giáp hay còn gọi là hội chứng nhiễm độc giáp bao gồm những triệu chứng do tăng hormone T4 và T3, là những hormone gây tăng chuyển hóa của toàn cơ thể. Câu B không đúng do cường giáp da sẽ nóng và ẩm. Câu C không đúng do nhịp tim tăng chứ không chậm, BN bị tiêu chảy chứ không táo bón. Câu D không đúng do không táo bón.

Như vậy chỉ có câu A là phù hợp với các triệu chứng cường giáp.

Biến chứng của Basedow ở tim thường gặp nhất là rung nhĩ, tình tình trạng tâm nhĩ có nhiều ổ phát nhịp bất thường, gây ra tình trạng nhĩ rung – không co bóp 1 cách hiệu quả, do đó trên điện tâm đồ xuất hiện sóng f lăn tăng thay cho sóng P và đáp ứng thất hoàn toàn không đều. Có 4 nguyên nhân gây ra rung nhĩ thường gặp trên lâm sàng là: Cường giáp – Tăng huyết áp – Bệnh lý van 2 lá – Bệnh mạch vành, do đó khi tiếp cận bệnh nhân rung nhĩ thì cần tìm 4 nguyên nhân này trước.

Cơn bão giáp là biến chứng nặng của Basedow, thường gặp do bệnh nhân không điều trị hoặc có stress, nhiễm trùng nặng.

Xạ trị là 1 trong 3 phương pháp điều trị cường giáp: thuốc kháng giáp, xạ trị và phẫu thuật tuyến giáp. Trong đó xạ trị có nguyên lý là dùng tia X hoặc tia gamma có năng lượng ion hóa cao để tiêu diệt tế bào tuyến giáp hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng.

Xạ trị không dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú do gây tiêu diệt tế bào sinh sản tạm thời, gây tổn thương thai nhi trong bụng mẹ và có thể ảnh hưởng đến sữa mẹ.

BN ung thư giáp không được xạ trị vì BN có chỉ định phẫu thuật.

Tác động trực tiếp lên mắt do xạ trị có thể gây tổn thương cho mô và cơ quan xung quanh, bao gồm mắt và các cấu trúc trong mắt. Tia ion hóa có thể làm hỏng tế bào và mạch máu, dẫn đến các vấn đề về thị lực như giảm thị lực, khó nhìn rõ, hoặc thậm chí mất thị lực. Do đó BN có biến chứng về mắt rất nhạy với tia xạ nên có chống chỉ định.

Khi bắt đầu điều trị thuốc kháng giáp tổng hợp thì bệnh nhân sẽ được dùng liều bắt đầu theo mức độ tăng hormone tuyến giáp (FT4), sau đó được theo dõi và giảm liều dần đến liều duy trì. Từ khi bệnh nhân sử dụng liều duy trì thì sẽ được dùng đủ 18 tháng.

Biến chứng chính của thuốc kháng giáp tổng hợp (Methimazol) gồm có 3 biến chứng chính cần theo dõi trong suốt quá trình điều trị là giảm bạch cầu hạt – độc gan – viêm mạch máu ANCA. Trong đó giảm bạch cầu hạt là tình trạng giám tế bào bạch cầu Neutrophil – bạch cầu đa nhân trung tính, gây ra suy giảm hệ miễn dịch trong cơ thể, BN sẽ có triệu chứng như cảm cúm thông thường. Nhưng đây là tình trạng nguy hiểm do bệnh nhân có thể diễn tiến đến suy sụp hệ miễn dịch hoàn toàn, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan. Do đó cần theo dõi triệu chứng của biến chứng này và loại trừ trước tiên.

Bệnh nhân có triệu chứng cường giáp (bướu giáp to, da nóng ẩm, nhịp tim tăng) kèm theo cận lâm sàng gồm TSH thấp và hormone giáp tăng. Như vậy chẩn đoán bệnh nhân này có cường giáp.

Nguyên nhân gây cường giáp là đợt cường giáp của viêm giáp Hashimoto do antiTPO (+) nhưng TSI (-). Để phân biệt bệnh Bsaedow và viêm giáp Hashimoto, ta dựa vào sự khác biệt trong kháng thể như sau:

Bệnh nhân có những yếu tố sau đây là nguy cơ thất bại điều trị thuốc kháng giáp tổng hợp: Nam giới + chưa đủ liều duy trì + TSI dương + TSh thấp + siêu âm còn tăng sinh mạch máu

Trong các tuyến nội tiết, tuyến giáp là tuyến lớn nhất và có thể sờ thấy ở ngay cổ. Tuyến giáp gồm 2 thùy và nối với nhau bởi eo tuyến giáp. Tuyến giáp nằm trước và hai bên khí quản. Tuyến giáp được nuôi dưỡng bởi ĐM giáp trên và dưới, và nhờ có TM giáp trên – giữa – dưới thì những hormone được sản xuất tại tuyến giáp sẽ được đưa đến những mô đích trong cơ thể, do đó tuyến giáp là tuyến nội tiết.

Tuyến giáp gồm 2 hormone là Thyroxine và triiodothyronine. Trên Thyroxine có 4 iod gắn vào vòng tyrosine nên được gọi là T4, tương tự thì có 3 iod gắn vào vòng tyrosine nên được gọi là T3. Trong 2 hormone này thì hormone T4 là hormone chính được sản xuất ra ở tuyến giáp do nó chiếm 90%, còn T3 chỉ chiếm 10%, nhưng T3 là lại là hormone có tác dụng sinh lý thực sự cho nên khi nó đến mô đích thì toàn bộ T4 mới chuyển thành dạng có hoạt tính T3. Mục đích của việc là để ngăn ngừa T3 chưa đến được mô đích mà đã tác dụng lung tung, cho nên ta nói T4 là dạng dự trữ của T3 tại tuyến giáp. Cả 2 hormone T3 và T4 được điều hòa bởi trục hạ đồi tuyến yên.

Trong chuyển hóa lipid thì hormone giáp làm tăng acid béo tự do, tăng bắt giữ cholesterol trong LDL vào tế bào, nên làm giảm cholesterol máu. Khi suy giáp, cholesterol tăng cao. Ngoài ra hormone giáp còn làm tăng nhịp tim, tăng nhu động ruột, tăng tiêu thụ oxy do tăng chuyển hóa tế bào.

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp tăng sản xuất hoặc tăng giải phóng hormone giáp (T3, T4) gây ra những triệu chứng tăng chuyển hóa trong cơ thể, ta gọi đó là hội chứng nhiễm độc giáp. Vậy thì ngược lại, nếu ta thấy T3, T4 tăng ta có thể kết luận ngay đây là tình trạng cường giáp. Còn T3, T4 giảm chắc chắn là tình trạng suy giáp. Còn TSH tăng hay giảm chỉ giúp ta suy luận xem cường giáp hay suy giáp này là nguyên phát hay thứ phát mà thôi.

Cơ chế lồi mắt là do những tự kháng thể không những gây kích thích lên thụ thể TSH mà nó còn có tác dụng lên những thành phần của mắt, do đó gây ra những phản ứng viêm ở mô mềm như cơ vận nhãn ngoài, mô mỡ và mô liên kết trong hốc mắt. Xương ổ mắt cứng không chịu nổi sự tăng thể tích nên nhãn cầu bị đẩy về phía trước để giảm áp xuất trong ổ mắt. Do đó dẫn đến bệnh nhân có triệu chứng lồi mắt.

Theo phân độ NOSPEC thì độ 3 là lồi mắt, độ 4 là liệt cơ vận nhãn, độ 5 là tổn thương giác mạc và độ 6 là mất thị lực. Bệnh nhân có loét giác mạc nặng nên phân độ NOSPEC là độ 5.

Bướu giáp đa nhân hóa độc có cùng đặc điểm và kết quả cận lâm sàng như nhân độc giáp trạng, nhưng bướu giáp to và nhiều nhân.

Thường xảy ra trên phụ nữ >40 tuổi, có bướu giáp đa nhân lâu năm, ghi nhận yếu tố thúc đẩy đến cường giáp là quá tải Iod (ăn hoặc uống thuốc chứa iod hoặc chụp cản quang có iod). Thường tăng T3, ít tăng T4. TSH bị ức chế, TRAb âm tính

Cơn bão giáp có tỉ lệ tử vong khoảng 10-75%, đây là 1 tỉ lệ tử vong rất cao dù bệnh nhân được điều trị nhưng khả năng tử vong rất cao. Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của cường giáp.

Bệnh nhân có triệu chứng nhiễm độc giáp rõ (tim nhanh, tiêu nhiều lần, nóng, vã mồ hôi) và bướu giáp to.

Cận lâm sàng có:

- FT4 tăng à Chẩn đoán cường giáp.

- TSH tăng à Cường giáp này có nguyên nhân ngoài tuyến giáp. Cường giáp thứ phát.

Do cường giáp thứ phát nên cần làm xét nghiệm MRI tuyến yên để xem xét bệnh nhân có u tuyến yên không. Còn các xét nghiệm như TSI, antiTPO thì dùng để chẩn đoán nguyên nhân cường giáp nguyên phát tại tuyến giáp như basedow và viêm giáp Hashimoto (giai đoạn cường giáp). Còn siêu âm tuyến giáp dùng để chẩn đoán nang giáp, đánh giá mạch máu ở tuyến giáp và các dấu hiệu ung thư tại tuyến giáp.