Trong tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường, tiêu chuẩn HbA1C ≥ 6.5%, còn những tiêu chuẩn khác trong câu A, B và C là đúng.

Bệnh nhân trẻ tuổi, có triệu chứng 4 nhiều rõ, kèm bệnh lý tự miễn khác (viêm giáp Hashimoto) và đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường (đường huyết đói ≥ 126 mg/dL và HbA1C ≥ 6.5%). Bước tiếp theo ta cần xét nghiệm IAA và anti GAD65 để phân biệt ĐTĐ típ 1 hoặc ĐTĐ típ 2.

Xét nghiệm khí máu chưa cần trong trường hợp này do bệnh nhân không có dấu hiện của biến chứng nhiễm toan ceton máu. Xét nghiệm anti-TPO chưa cần do viêm giáp Hashimoto đã được chẩn đoán và hiện không có dấu hiệu tái phát đợt cấp.

Bệnh nhân có kết quả đường huyết đói là 6.8 mmol/L (122.4 mg/dl) và kết quả test 2h sau OGTT là 11.2 mmol/L (201.6 mg/dl) à Bệnh nhân có tình huống rối loạn đường huyết đói (100 – 125mg/dl), còn đường huyết 2h sau test OGTT 75gr đường dù ≥200 mg/dl nhưng chưa đủ 2 lần xét nghiệm à Cho bệnh nhân xét nghiệm lại lần thứ 2 để xác định tình trạng đái tháo đường, còn hiện tại vẫn chẩn đoán bệnh nhân có tình trạng rố loạn dung nạp glucose máu.

Áp lực thẩm thấu máu = 2Na + Glucose (mmol/L) = 2 x 145 + 30 = 320 mOsm/L

·       Câu A sai vì người thừa cân/béo phì + gia đình có tiền căn mắc ĐTĐ

·       Câu C và D sai vì không có chỉ định tầm soát trên bệnh nhân có hội chứng thận hư và xơ gan.

·       Câu B đúng vì bệnh nhân có tình trạng béo phì, vừa THA và có tiền căn gia đình có mắc ĐTĐ.

Đái tháo đường típ 1 phụ thuộc vào Insulin sau khoảng 3 năm, thể LADA là khoảng 5 năm và Đái tháo đường típ 2 là 10-20 năm.

Theo hướng dẫn mới của ADA 2022 thì LADA được xếp vào đái tháo đường típ 1.

·       Trên bệnh nhân rối loạn tri giác, cần tiếp cận các nguyên nhân: tổn thương cơ học não (VD nhồi máu não, xuất huyết não, u não), nhiễm trùng (VD sốc nhiễm trùng, viêm não), chuyển hóa (VD toan ceton máu, tăng áp lực thẩm thẩu máu, tăng natri máu) hoặc ngộ độc à Ở bệnh nhân này nghĩ đến nguyên nhân chuyển hóa – nhiễm toan ceton máu đầu tiên do bệnh nhân có tiền căn đái tháo đường típ 1.

·       Như vậy những xét nghiệm cần làm bao gồm: khí máu động mạch, đường huyết tĩnh mạch, điện giải đồ và ceton máu.

·       Câu A sai vì chưa cần làm lactate máu, câu B sai vì không có ceton máu, câu C sai vì loại trừ nguyên nhân chuyển hóa trước do hiện chưa nghĩ đến tổn thương não.

Trong biến chứng tăng áp lực thẩm thấu máu, đường huyết tĩnh mạch thường rất cao (>600 mg/dl) và nếu thử bằng đường huyết mao mạch thì kết quả là HI (High). Áp lực thẩm thấu máu >320 mOsm/L. pH máu >7.3 do không có toan. Ceton máu có thể dương tính hoặc âm tính.

Mục tiêu HbA1C trên tất cả bệnh nhân <7%, nhưng nếu bệnh nhân lớn tuổi và có nguy cơ hạ đường huyết thì mục tiêu điều trị nên được giới hạn ở 7 – 8%.

Insulin là loại hormone mà tế bào beta trong tuyến tụy tiết ra để vận chuyển đường glucose trong máu vào nuôi tế bào khắp cơ thể.

Phân loại đái tháo đường còn gọi là bệnh tiểu đường dựa theo khuyến cáo của ADA 2022:

      Đái tháo đường Type 1: bệnh lý tự miễn phá hủy tế bào beta tụy, thường dẫn đến sự thiếu hụt insulin tuyệt đối, bao gồm bệnh đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người trưởng thành LADA.

      Đái tháo đường type 2: do khiếm khuyết tiết insulin tiến triển trên nền đề kháng insulin

      Những thể đái tháo đường đặc hiệu do những nguyên nhân khác, như hội chứng đái tháo đường đơn gien (đái tháo đường sơ sinh, đái tháo đường khởi phát ở người trẻ tuổi), những bệnh lý tụy ngoại tiết (xơ hóa nang tụy, viêm tụy) và đái tháo đường do thuốc hay hóa chất (dùng glucocorticoid, trong điều trị HIV/AIDS, sau khi ghép tạng)

      Đái tháo đường thai kỳ: đái tháo đường được chẩn đoán trong ba tháng giữa hoặc cuối của thai kỳ khi chưa được chẩn đoán rõ ràng mắc đái tháo đường trước khi mang thai.

Đường trong máu sẽ kết hợp với hồng cầu, dạng kết hợp ổn định nhất là Hemiglobin-A1C (HbA1C). Hồng cầu có tuổi thọ khoảng 120 ngày à HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2 đến 3 tháng trước đó.

Hai yếu tố nền tảng trong cơ chế bệnh sinh của ĐTĐ2 là: đề kháng insulin và rối loạn tiết insulin. Trong đó các tế bào trong cơ thể sẽ xảy ra sự đề kháng Insulin trước, làm cho Insulin không thể kết hợp với các thụ thể Insulin trên màng tế bào, do đó glucose không thể đi vào tế bào. Sau đó tụy tăng tiết Insulin nhưng không đủ, dần dần tụy sẽ bị “bào mòn” dần và bị rối loạn tiết Insulin.

Do bệnh nhân không có triệu chứng cơ năng rõ ràng và chỉ phát hiện tình cờ đường huyết TM đói cao, do đó cần xác định rõ ràng lại bằng cách thực hiện thêm 1 xét nghiệm khác, thường trên lâm sàng sẽ cho bệnh nhân thực hiện HbA1C để có thể chẩn đoán hoặc hẹn bệnh nhân xét nghiệm lại đường huyết đói vào ngày khác.

Theo khuyến cáo của ADA, phụ nữ có ĐTĐ thai kỳ nên được tầm soát lâu dài mỗi 3 năm.

Nghiệm pháp dung nạp glucose (test OGTT) được thực hiện theo thứ tự sau, trong đó bệnh nhân sẽ được uống 75gr đường pha trong 1 ly nước.

Theo định nghĩa của ADA thì Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đái tháo đường được chẩn đoán trong ba tháng giữa hoặc cuối của thai kỳ khi chưa được chẩn đoán rõ ràng mắc đái tháo đường trước khi mang thai. Cụ thể, tất cả phụ nữ mang thai sẽ được bác sĩ hẹn khám vào thời điểm tuần thứ 24-28 thai kỳ trên những thai phụ chưa được chẩn đoán ĐTĐ trước đó, sau đó thực hiện test OGTT để tầm soát bệnh.

Các đáp án A, B, C không đúng vì cần cả 2 yếu tố đồng thời: bệnh nhân vừa thừa cân/béo phì; vừa tăng huyết áp, hoặc có mẹ bị ĐTĐ típ 2. Người từ 35 tuổi trở lên sẽ được tầm soát ĐTĐ định kì mỗi 3 năm.

Đáp án D đúng vì theo khuyến cáo của ADA thì bệnh nhân HIV phải được tầm soát bệnh, không nhất thiết phải có tình trạng thừa cân/béo phì.

Đái tháo đường sẽ làm tổn thương màng lọc cầu thận, gây thoát Albumin và thải ra nước tiểu. Do đó để tầm soát biến chứng thận, ta sẽ xét nghiệm Albumin trong nước tiểu 24 giờ hoặc xét nghiệm tỉ số Albumin/Creatinin niệu khi lấy nước tiểu 1 thời điểm bất kì (chỉ số ACR – Albumin Creatinin Ratio)