Có nhiều bảng phân tầng nguy cơ trên bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa (thang điểm Rockall, Blatchford, UCLA), mục đích phân tầng nguy cơ là do dù bệnh nhân hiện đã cầm máu nhưng vẫn có 80-90% nguy cơ chảy máu lại nếu nguy cơ cao.

Tiêu phân đen có thể gây XHTH trên (90%) hoặc XHTH dưới. Chỉ cần 50ml máu trong ruột 8 giờ đã có thể gây tiêu phân đen.

Trong quá trình nội soi cho bệnh nhân, nếu bác sĩ nội soi phân loại Foress là FIA (chảy máu thành tia), FIB (chảy máu rỉ rả), FIIA (thấy mạch máu), FIIB (có cục máu đông) thì bệnh nhân sẽ có chỉ định can thiệp bằng thủ thuật (ví dụ như kẹp clip).

Hội chứng Mallory Weiss thường xảy ra trong tình cảnh: BN say rượu, nôn ói nhiều, sau đó chất nôn có máu. Đây là hội chứng thường xảy ra do tăng áp lực ổ bụng đột ngột (nôn ói, thoát vị, căng thẳng, gắng sức, ho, co giật), gây rách niêm mạc TQ-dạ dày à chảy máu từ vết rách gây nôn ra máu.

Viêm loét dạ dày tá do 3 nguyên nhân chính: nhiễm Helicobacter pylori (Hp), thuốc (NSAIDs, Aspirin), acid dạ dày. Cả 3 bệnh cảnh này đều làm tổn thương lớp nhầy của dạ dày, khi tổn thương này loét tới mạch máu ở dạ dày, sẽ gây ra xuất huyết dạ dày.

Bệnh nhân có triệu chứng thiếu máu mạn tính (thỉnh thoảng đi tiêu ra phân đen, mạch và huyết áp không thay đổi nhiều, da niêm nhạt). Bệnh nhân >50 tuổi, thay đổi thói quen đi tiêu, sụt cân, có hồng cầu ẩn trong phân à Khả năng cao nguyên nhân thiếu máu ở bệnh nhân là ung thư đại tràng, tuy nhiên cần phải nội soi đại trực tràng để cho chẩn đoán xác định.

Khi ho ra máu, máu sẽ có lẫn đàm và nước bọt, có tính kiềm.

Khi bệnh nhân có tình trạng thiếu máu nặng, bệnh nhân không có bệnh lý mạch vành đi kèm, không có tình trạng chảy máu ồ ạt, bệnh nhân sẽ có chỉ định truyền máu khi Hbg<7 g/dl và mục tiêu là ≥7g/dl. Mà 1 đơn vị máu (250ml) sẽ giúp tăng khoảng 1g/dl à Cần truyền 2 đơn vị máu để giúp bệnh nhân đạt ngưỡng.

Khi chẩn đoán 1 trường hợp xuất huyết tiêu hóa, cần chẩn đoán đủ các thành phần: vị trí – mức độ nặng – phân tầng nguy cơ – nguyên nhân – đang diễn tiến hay không. Các chẩn đoán trên đều đủ thành phần nên chọn câu D là hợp lý.

Câu D đúng vì: Bệnh nhân này bị nôn ra máu trong bối cảnh xơ gan và sau đó là tăng áp lực tĩnh mạch cửa, phù hợp nhất với chảy máu do giãn tĩnh mạch. Vì chảy máu đường tiêu hóa trên có khả năng đe dọa tính mạng, nên bước đầu tiên là đặt ít nhất hai đường truyền tĩnh mạch kim lớn. Sau đó, bệnh nhân nên được bắt đầu truyền dịch tĩnh mạch và thuốc ức chế bơm proton.

Câu A sai vì nội soi đường tiêu hóa trên có thể được sử dụng để chẩn đoán và điều trị xuất huyết do vỡ giãn tĩnh mạch TQ. Tuy nhiên, bệnh nhân này có nhịp tim nhanh và hạ huyết áp thấp nên trước tiên bệnh nhân cần được ổn định bằng truyền dịch. Chỉ sau đó mới nên tiến hành nội soi.

Câu B sai vì Propranolol có thể được sử dụng để dự phòng chảy máu ở bệnh nhân vỡ giãn tĩnh mạch thực quản. Tuy nhiên, bệnh nhân này đang bị chảy máu (nôn màu đỏ tươi, nhịp tim nhanh và hạ huyết áp thấp). Propranolol không hiệu quả trong việc cầm máu do giãn tĩnh mạch đang hoạt động.

Câu C sai vì bệnh nhân này bị chảy máu đường tiêu hóa và sẽ có xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân dương tính. Tuy nhiên, điều quan trọng là trước tiên phải ổn định bệnh nhân trước khi thực hiện bất kỳ xét nghiệm chẩn đoán nào.

Khi bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn tính, thông thường HBV nhân lên sẽ tạo ra HbeAg (+) và nồng độ HBV DNA tăng rất cao >10⁵, trường hợp này được gọi là dòng hoang dại. Nhưng HBV có khả năng đột biến rất cao, virus này có thể nhân lên mà không cần tạo ra HbeAg, khi đó HbeAg (-) và HBV DNA>10⁴, được gọi là giai đoạn virus viêm gan B đang nhân lên dòng đột biến.

Theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Bộ Y Tế, nếu HbsAg dương tính trên 6 tháng được chẩn đoán là tình trạng nhiễm virus viêm gan B mạn.

Anti HBs là kháng thể của cơ thể chống lại HBsAg của virus. Khi HBsAg biến mất thì kháng thể Anti HBs mới xuất hiện, nên nếu AntiHBs (+) thì giúp ta xác nhận tình trạng đã miễn nhiễm HBV.

Khi HBsAg dương tính, bệnh nhân đã có tình trạng hiện đang nhiễm virus viêm gan B, nên không thể chích ngừa cho bệnh nhân (đáp án C không phù hợp). Do IgM âm tính, bệnh nhân đã có triệu chứng gợi ý viêm gan B mạn >6 tháng nên không nghĩ bệnh nhân có nhiễm HBV cấp (đáp án B không phù hợp). Đáp án A không phù hợp do khi chẩn đoán nhiễm HBV mạn, cần xét chỉ định điều trị trước chứ không điều trị ngay.

Khi nghĩ bệnh nhân có tình trạng nhiễm HBV mạn, 1 trong những xét nghiệm cần làm là đánh giá trình trạng nhân lên của virus bằng HBeAg và HBV DNA để xét chỉ định điều trị.

Khi bệnh nhân có tình trạng HbsAg (+) và IgM antiHBc (-), ta nghĩ bệnh nhân đang trong quá trình nhiễm HBV mạn. Có 4 giai đoạn trong quá trình nhiễm HBV mạn, nhưng chỉ có giai đoạn dung nạp miễn dịch thì HBeAg (+), HBV DNA tăng rất cao nhưng men gan lại nằm trong khoảng bình thường.

antiHBs (+) là bệnh nhân đã có kháng thể bảo vệ, total antiHBc (+) có nghĩa là bệnh nhân đã từng tiếp xúc với virus viêm gan B. Do đó đây là trường hợp có kháng thể bảo vệ do đã từng nhiễm HBV nhưng hiện giờ đã hết và có kháng thể bảo vệ.

Bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn thường không có triệu chứng gì. Nếu có, bệnh nhân có thể biểu hiện triệu chứng ngoài gan (thường gặp nhất là viêm đa nút động mạch, bệnh cầu thận) hoặc triệu chứng xơ gan mất bù hoặc ung thư gan.

Bệnh nhân viêm gan siêu vi B có kèm xơ gan sẽ điều trị suốt đời. Nếu bệnh nhân viêm gan B mạn dòng hoang dại thì điều trị thêm 12 tháng đến khi đạt chuyển đổi huyết thanh. Nếu bệnh nhân viêm gan B mạn dòng đột biến thì điều trị đến khi mất HbsAg và HBV DNA dưới ngưỡng phát hiện.

Trong các nguyên nhân trên, sỏi mật là nguyên nhân gây viêm tụy cấp thường gặp nhất (chiếm 30-60% trường hợp), thứ 2 là rượu, thứ 3 là vô căn (không tìm được nguyên nhân). Nhưng có nguyên nhân đáng lưu ý là tăng triglycerid máu.

Mức chẩn đoán viêm tụy cấp do tăng triglycerid là 1000mg/dl, khi đổi đơn vị sẽ tương đương với 10g/L và 11mmol/L.

Điểm Mayo Robson là điểm sườn sống lưng bên trái. Điểm gặp nhau giữa cột sống và bờ dưới sương sườn XII. Lý do nằm bên trái do tụy thường bị viêm nhiều hơn ở phần đuôi tụy bên trái của phần thắt lưng. Tuy nhiên nếu bệnh nhân viêm ở phần đầu và thân tụy thì điểm này cũng có thể lệch sang bên phải, hoặc khi dịch viêm của tụy gây căng cứng khoang sau phúc mạc gây đau điểm Mayo-Robson.

Viêm túi thừa đau bụng thường xảu ra vùng hạ vị hoặc hố chậu trái

Đây là những CLS nhanh chóng có thể làm ngày tại khoa CC nhằm hướng tới chẩn đoán và loại trừ các chẩn đoán phân biệt:

-          Siêu âm giúp tấm soát cấu trúc, tính chất tụy, nhu mô tụy, giúp đánh giá phình bóc tách động mạch chủ

-          Siêu âm tim đánh giá rối loạn vận động vùng + ECG + troponin giúp nhận diện nhồi máu cơ tim thành dưới

-          Xquang bụng đứng nếu thấy liềm hơi dưới hoành có thể gợi ý thủng tạng rỗng à Mời ngoại khoa

-          Amylase/Lipase à Giúp chẩn đoán Viêm tụy cấp

-          Câu B có nội soi dạ dày tá tràng là ko phù hợp, câu C ko đủ, câu D thì chỉ làm để đánh giá biến chứng hoặc khi Amylase/lipase tăng ko rõ hoặc ko tăng.

Triglyceride > 1000mg/dL

Bạch cầu > 12.000/uL + Mạch > 90 l/p

F3 là tình trạng xơ gan tiến triển và đảo ngược được, F4 là tình trạng xơ gan dù còn bù hay mất bù đều không thể đảo ngược được.

Câu A sai vì tuần hoàn bàng hệ là đường nối tắt qua gan từ tĩnh mạch cửa đến tĩnh mạch chủ dưới. Câu C sai vì dấu hiệu của xơ gan mất bù gồm 1 trong các dấu hiệu: vàng da, báng bụng, não gan, XHTH.

Có 4 nguyên nhân thường gặp nhất dẫn đến viêm gan mạn và xơ gan là viêm gan siêu vi B, viêm gan siêu vi C, viêm gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan nhiễm mỡ không do rượu.

Báng bụng độ I chỉ phát hiện trên siêu âm, báng bụng độ II là bụng to thấy được và đối xứng nhưng rốn chưa bị đẩy lồi. Báng bụng độ III là bụng to căng, đẩy rốn lồi ra.

Mục đích để biến chứng lên đầu do đây là tình trạng khẩn cấp cần được xử trí ngay (ví dụ xuất huyết tiêu hóa, não gan, …), sau đó để chẩn đoán và triệu chứng sau đó theo trình tự chẩn đoán cần được ưu tiên điều trị.