Loãng xương là bệnh lý đặc trưng bởi sự suy giảm khối lượng xương, tại Việt Nam theo dữ liệu từ nghiên cứu VOS ghi nhận ở những người > 50 tuổi, 14% nữ giới là và 5% nam giới có loãng xương. Mặt khác đây cũng là đối tượng có estrogen suy giảm.

Xương trải qua hai quá trình:

·         Mô hình (Modeling) là quá trình chu chuyển xương lúc còn nhỏ để tạo dáng và chiều dài, hình dạng cho xương.

·         Tái mô hình (Remodeling) là quá trình tạo và hủy xương xảy ra đồng thời và liên tục suốt đời.

Hai quá trình này phối hợp nhau trong quá trình phát triển xương để định dạng xương, duy trì nồng độ huyết thanh của các ion, và sửa chữa các vùng cấu trúc xương bị tổn thương. Do đó câu D đúng

Mô hình FRAX của tổ chức Y tế Thế giới công bố, sử dụng 12 yếu tố: tuổi, giới, cân nặng, chiều cao, tiền căn gãy xương, mật độ xương, tiền căn gãy xương gia đình, hút thuốc, uống rượu, viêm khớp dạng thấ, loãng xương thứ phát, sử dụng corticoid. Khi nhập những thông tin này vào mô hình FRAX, kết quả sẽ giúp tiên đoán xác suất gãy xương trong vòng 10 năm.

Cơ chế trong loãng xương nguyên phát là do tạo cốt bào bị lão hóa, dẫn đến mất cân bằng giữa quá trình tạo xương và hủy xương.

Các bệnh lý có thể gây loãng xương thứ phát bao gồm:

·         Bẩm sinh

·         Bệnh hệ thống (tự miễn, xơ gan, suy thận...)

·         Bệnh nội tiết (U tuyến yên tiết GH, Suy yên, Suy giáp, HC Cushing, cường cận giáp, suy sinh dục)

·         Ung thư

·         Dùng corticoid kéo dài

·         Do một số thuốc

·         Thói quen, chế độ dinh dưỡng và lối sống

Do đó nhiễm siêu vi là đáp án không đúng

Đặc điểm gãy xương trong loãng xương là gãy ở các vị trí như đầu dưới xương quay, gãy cổ xương đùi, gãy lún đốt sống xuất hiện sau chấn thương rất nhẹ, thậm chí không rõ chấn thương. Do đó câu A không đúng.

Xquang xương chỉ là chẩn đoán hình ảnh, không thể đánh giá mật độ xương, để đánh giá mật độ xương cần chỉ định đo BMD bằng máy DXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry).

Để chẩn đoán xác định loãng xương, ta sẽ dựa vào đo mật độ xương trên DXA. Nếu Tscore ≤ -2.5 thì chẩn đoán loãng xương, chẩn đoán dựa vào chỉ số T-score của cổ xương đùi.

Những trường hợp được NOF khuyến cáo tầm soát loãng xương bao gồm:

§  Nữ ≥ 65 và nam ≥ 70 bất kể nguy cơ

§  Nữ đang trong giai đoạn mãn kinh hoặc sau mãn kinh và nam 50-69 tuổi có YTNC

§  Người lớn có gãy xương sau 50 tuổi

§  Người lớn có bệnh lý VKDT hoặc dùng các thuốc GCs liều tương đương ≥ 5mg prednisone trên 3 tháng

Hoặc theo khuyến cáo của AACE thì thực hiện tầm soát loãng xương cho:

§  Nữ ≥ 65

§  Tất cả người lớn có tiền sử gãy xương không do chấn thương nặng

§  Nữ sau mãn kinh có YTNC

è Do đó câu B là không đúng

Các triệu chứng loãng xương liên quan đến đau xương, biến dạng cột sống do gãy sụp đốt sống xương và gãy xương khi chấn thương nhẹ. Còn cứng khớp buổi sáng liên quan đến các bệnh lý ảnh hưởng tới khớp như viêm khớp dạng thấp.

Các chỉ định tầm soát loãng xương theo NOF là:

         Nữ ≥ 65 và nam ≥ 70 bất kể nguy cơ

         Nữ đang trong giai đoạn mãn kinh hoăc sau mãn kinh và nam 50-69 tuổi có YTNC

         Người lớn có gãy xương sau 50 tuổi

         Người lớn có bệnh lý VKDT hoặc dùng các thuốc GCs liều tương đương ≥ 5mg prednisone trên 3 tháng

Dựa vào lâm sàng, ta đánh giá tiêng lượng FRAX như sau:

Gãy xương: các vị trí thường gặp gồm đầu dưới xương quay, gãy cổ xương đùi, gãy lún đốt sống xuất hiện sau chấn thương rất nhẹ, thậm chí không rõ chấn thương.

Nguyên nhân gây loãng xương nguyên phát là các yếu tố gây loãng xương trực tiếp, xảy ra khi mãn kinh ở phụ nữ, người lớn tuổi, thai kì và cho con bú,…

Dùng glucocorticoid ngoại sinh là nguyên nhân gây loãng xương thứ phát vì đây là tác dụng không mong muốn khi sử dụng thuốc này.