SaO₂ là viết tắt của Arterial oxygen saturation – Độ bão hòa oxy trong máu động mạch. Chỉ số này mang ý nghĩa là phần trăm hemoglobin có mang oxy trong máu động mạch. Ví dụ như hình dưới đây, nếu không có Hb nào mang oxy thì SaO₂ là 0%, nếu có 1 nửa Hb mang oxy thì SaO₂ là 50% và nếu tất cả Hb đều mang oxy thì SaO₂ là 100%.

PaO₂ là viết tắt của Partial Pressure of arterial oxygen – Áp suất riêng phần oxy trong động mạch. PaO₂ trong máu động mạch bình thường sẽ từ khoảng 80-100mmHg.

AaDO­₂ là khuynh áp oxy qua màng phế nang mang mạch, nghĩa là sự khác biệt giữa áp lực riêng phần oxy trong phế nang so với mao mạch, khi AaDO₂ cao chứng tỏ suy hô hấp có nguồn gốc tại phổi. AaDO­₂ có ngưỡng bình thường là 15mmHg ở người 30 tuổi, tăng mỗi 10 tuổi thì AaDO­₂ cộng thêm 3mmHg. Bệnh nhân 76 tuổi à ta sẽ cộng 4 lần 10 tuổi so với 30 tuổi, tương ứng với cộng thêm (3x4)mmHg vào ngưỡng bình thường là 15mmHg, do đó ngưỡng bình thường ở người 76 tuổi là: 15 + 12 = 27 mmHg.

Bệnh nhân có tình trạng kiềm chuyển hóa nguyên phát (do pH > 7.45 và tăng HCO₃- giải thích được cho tình trạng kiềm của bệnh nhân). Do đó cơ thể bệnh nhân sẽ bù trừ bằng hệ thống hô hấp bằng cách là tăng CO₂ trong máu.

Để tính được PaCO₂ bù trừ dự đóa trong kiềm chuyển hóa, ta dựa theo nguyên tắc tăng 1mmol/L HCO₃- sẽ gây tăng PaCO₂ 0.7mmHg. Do đó:

PaCO₂ dự đoán = 40 + (30 - 24) x 0.7 = 44.2 ± 5 = 39.2 – 49.2. Tuy nhiên PaCO₂ thực sự của bệnh nhân là 37mmHg, thấp hơn so với ngưỡng dự đoán à Do đó PaCO₂ giảm à Bệnh nhân có kèm kiềm chuyển hóa hô hấp.

Anion gap được hiểu là khoảng cách biệt giữa ion âm không đo được và ion dương không đo được. Khi có tình trạng ứ đọng ion H+ có sẵn trong người, chủ yếu do thận giảm bài tiết thì HCO3- cũng sẽ giảm do H+ cũng sẽ phản ứng với HCO3- để thải qua CO₂. Do đó HCO₃ sẽ bị giảm xuống, để đạt được cân bằng giữa điện tích dương và điện tích âm thì thận sẽ tăng giữ ion Cl-, do đó trong trường hợp này anion gap sẽ không thay đổi.

Trong hội chứng tắc nghẽn, bệnh nhân có giảm lưu lượng đỉnh (PEF) nên đỉnh sẽ thấp hơn so với người bình thường, giảm FEV1 và FVC (trong đó giảm FEV1 thường nhiều hơn FVC), do đó đường cong lưu lượng thể tích sẽ có hình dạng như sau:

Chống chỉ định đo hô hấp ký thường là những tình trạng bệnh lý cấp tính (Tràn khí màng phổi, nhồi máu cơ tim) do cần phải gắng sức mới có thể đo được hô hấp ký. Bệnh nhân lao phổi có chống chỉ định làm hô hấp ký vì dễ gây lây nhiễm.

Những nguyên nhân gây ra hội chứng hạn chế thuộc những hội chứng được viết tắt qua từ PAIN: Pleural (màng phổi), Alveolar (Phế nang), Interstitial (mô kẽ), Neuromuscular (Thần kinh cơ), Thoracic cage (lồng ngực). Trong những nguyên nhân trên thì chỉ có đáp án A là tràn dịch màng phổi thuộc bệnh lý màng phổi là phù hợp cho hội chứng hạn chế. Các đáp án còn lại đều gây ra hội chứng tắc nghẽn.

Đầu tiên khi đọc hô hấp ký, ta cần xét về mặt kỹ thuật: đường cong lưu lượng – thể tích có 6 đường: gồm 3 đường trước test và 3 đường sau test, các đường này có hình dạng gần giống nhau. Đường cong thể tích theo thời gian có 6 đường, kéo dài trên 6s và bình nguyên trên 1s à Đúng kỹ thuật.

Bệnh nhân có SVC là 60% <80%: bệnh nhân có hội chứng hạn chế mức độ nhẹ (60 - <80%). Bệnh nhân không có hội chứng tắc nghẽn. Không đáp ứng test giãn phế quản.

Về mặt kỹ thuật, ta thấy đường cong lưu lượng thể tích không đủ 6 đường, đường cong thể tích theo thời gian không đủ à Do đó không đáp ứng đủ tiêu chuẩn về kỹ thuật à Không đọc kết quả này.

Triệu chứng của COPD bao gồm nhiều triệu chứng:

·      Ho khạc đàm kéo dài, khạc đám nhầy buổi sáng

·      Khó thở tiến triển dần theo thời gian: khó thở khi gắng sức à khó thở khi nghỉ

·      Các dấu hiệu khác: Nhức đầu buổi sáng, đa hồng cầu, xanh tím do giảm O₂ máu mạn, sụt cân, dấu hiệu tâm phế: suy tim phải.

Trong đó có 3 triệu chứng điển hình của COPD là: Ho – khạc đàm – khó thở

Để chẩn đoán bệnh nhân COPD, ta đánh giá GOLD dựa trên FEV1, đánh giá phân nhóm cho bệnh nhân dựa trên triệu chứng qua thang điểm mMRC và số đợt cấp.

·         GOLD: FEV1 của bệnh nhân là 62% à GOLD 2 (50 – 79%).

·         mMRC: BN khó thở khi đi bộ nhanh hoặc leo dốc à mMRC = 1

·         Bệnh nhân có 1 đợt cấp không nhập viện

·         Dựa vào mMRC và số đợt cấp, ta phân bệnh nhân vào nhóm A

Bệnh nhân COPD là đối tượng có tình trạng ứ khí trong phế nang, làm tăng khoảng chết trong đường thở, do đó để giảm khoảng chế này thì khi thở oxy, bệnh nhân cần được ưu tiên thở những dụng cụ có dòng khí lưu lượng cao để tạo áp lực dương trong đường thở để chống xẹp phế quản trong thì thở ra. Vì lý do này nên mặt nạ Venturi thường được sử dụng cho bệnh nhân COPD do đây là dụng cụ thở có thể điều chỉnh nồng độ oxy chính xác và có dòng lưu lượng cao, còn canula mũi và mask không thở lại không thể tạo được dòng lưu lượng này mà chỉ cung cấp oxy đơn thuần cho bệnh nhân. Đặt nội khí quản thở máy chỉ là bước cuối cùng khi bệnh nhân không đáp ứng với các dụng cụ thở oxy khác.

COPD là tình trạng FVC và FEV1 giảm nhưng do FEV1 giảm nhiều hơn so với FVC nên chỉ số FEV1/FVC giảm. Ngoài ra do có tình trạng bệnh sinh là tắc nghẽn đường dẫn khí không hồi phục, chủ yếu trong thì thở ra nên bệnh nhân có tình trạng ứ khí nên thể tích khí cặn sẽ tăng.

COPD là bệnh cảnh ảnh hưởng đến phế quản (biểu hiện qua hội chứng viêm phế quản mạn) và phế nang (khí phế thủng), lâu dần tình trạng này sẽ tiến triển và dẫn đến tăng áp phổi gây bệnh cảnh tâm phế mạn. Do đó COPD ảnh hưởng đến đường dẫn khí, nhu mô phổi và cả mạch máu phổi.

      Chồng lắp hen-COPD là tình trạng vừa có đặc điểm của hen, vừa có đặc điểm của COPD. Câu B không đúng do cả hen lẫn COPD đều là hội chứng tắc nghẽn nên FEV1/FVC<0.7. Câu C không gợi ý ACO do bệnh nhân có yếu tố viêm mũi dị ứng là yếu tố nguy cơ của hen. Câu D không đúng do hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ của COPD. Chọn câu A vì theo các đặc điểm đưa ra trong GINA 2023 thì ACO thường gặp trên đối tượng ≥40 tuổi.

Khi sử dụng bình hít bột khô, động tác hít sâu là động tác để thuốc trong dụng cụ thở có thể di chuyển vào trong phế quản, do đó những bệnh nhân nào không thể hít sâu (khi lưu lượng hít vào <30l/ph) thì không phù hợp với dụng cụ này.

Bệnh nhân có triệu chứng hầu hết tất cả các ngày và thức giấc vì hen sẽ được bắt đầu điều trị từ bậc 3: ICS-formoterol liều thấp duy trì mỗi ngày và cắt cơn bằng ICS-formoterol (nếu chức năng phổi bệnh nhân kém thì mới bắt đầu điều trị từ bậc 4)

Câu A, C và D đúng do khi có đáp ứng viêm trong đường thở ở bệnh nhân hen se có tình trạng co thắt phế quản, viêm đường dẫn khí và tạo đàm nhầy làm tắc nghẽn đường dẫn khí. Sự co thắt này là trong lồng ngực, cụ thể là các phế nang chứ không phải co thắt thanh quản (nằm ngoài lồng ngực)

Chẩn đoán hen dựa vào sự tắc nghẽn luồng khí thay đổi khi thay đổi FEV1 giữa những lần khám là 12% và 200ml. Sự thay đổi này có thể là tăng hoặc giảm.

Các tác nhân không điển hình bao gồm: Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae và Legionella. Trong đó Mycoplasma pneumoniae là tác nhân gặp nhiều nhất gây ra bệnh cảnh viêm phổi không điển hình.

       Kháng sinh phụ thuộc thời gian có đặc điểm là thời gian vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh càng kéo dài, hiệu lực diệt khuẩn càng lớn, do đó cần duy trì để đạt được mục tiêu là nồng độ cao hơn MIC trong cả ngày, do đó loại kháng sinh này cần uống nhiều lần trong ngày. Ví dụ: nhóm Beta lactam.

Viêm phổi bệnh viện là cách phân chia để chỉ những tình trạng viêm phổi xảy ra liên quan đến bệnh viện và sau nhập viện 48 giờ, thường do các tác nhân đa kháng như vi khuẩn gram âm (Klebsiella), trực khuẩn mủ xanh, tụ cầu vàng… Yếu tố thuận lợi là trào ngược dịch dạ dày là đúng do bệnh nhân dễ nhiễm các vi khuẩn gram âm đường ruột.

Tiêu chuẩn phụ trong đánh giá ATS có 9 tiêu chuẩn là: tri giác, nhiệt độ <36^oC, hạ huyết áp cần bù dịch tích cực, nhịp thở >30 l/ph, Xquang có nhiều vùng tổn thương, BUN>20 mg/dl, PaO2/FiO2 <250, bạch cầu <4K và tiểu cầu <100K.

Bệnh nhân này có 3 yếu tố đó là: nhịp thở >30 l/ph, BUN>20 mg/dl, P/F = 50/0.32 = 156 <250.

Viêm phổi mô kẽ có đặc điểm trên Xquang là thâm nhiễm dạng lưới và nốt mờ lan tỏa, tác nhân thường gặp là do siêu vi hoặc vi khuẩn không điển hình. Do đó đáp án D là không chính xác.